De Tweede Kamerverkiezingen zijn nog maar net voorbij, maar de politieke verhoudingen in Den Haag staan alweer op scherp. D66-verkenner Wouter Koolmees is begonnen met zijn zoektocht naar een mogelijke coalitie. Ondertussen laat Geert Wilders duidelijk merken dat hij vindt dat de PVV recht heeft op een volwaardige rol in de formatie.
Jetten wil ‘middenkabinet’ zonder PVV
D66-leider Rob Jetten pleit voor een zogenoemd middenkabinet, bestaande uit D66, VVD, GroenLinks-PvdA en CDA. Volgens hem is dat de “meest stabiele en redelijke” combinatie. De VVD, onder leiding van Dilan Yeşilgöz, heeft deelname van GroenLinks-PvdA echter nog vóór de verkiezingen uitgesloten en houdt daaraan vast.
Wilders woedend over uitsluiting
De PVV werd op haar beurt al uitgesloten door D66, VVD en CDA. Dat noemt Wilders onacceptabel. Zijn partij werd met slechts enkele duizenden stemmen verschil bijna de grootste van Nederland, en volgens hem kan de stem van ruim anderhalf miljoen kiezers niet zomaar worden genegeerd.
“Wij hebben een mandaat gekregen van het volk,” zei Wilders. “Als dat niet wordt gerespecteerd, dan zullen we dat laten merken. Een kabinet zonder de PVV is een verraad aan de kiezer.”
Hij waarschuwt dat zijn partij “te vuur en te zwaard” oppositie zal voeren als zij niet mag aanschuiven bij de formatie.
Politieke impasse
De verhoudingen in Den Haag zijn inmiddels complex. De VVD wil niet samenwerken met GroenLinks-PvdA, maar ook niet met de PVV. Binnen de partij groeit wel de druk van leden die vinden dat er tenminste met Wilders gesproken moet worden. Joost Eerdmans (JA21) pleit zelfs voor een kabinet mét de PVV.
Het door Jetten gewenste middenkabinet zou een meerderheid halen, maar de VVD blokkeert die optie. Een alternatieve combinatie met JA21 in plaats van GroenLinks-PvdA komt uit op 75 zetels, net één te weinig voor een meerderheid.
Linkse partijen houden de deur dicht
Aan de linkerkant blijft de houding onwrikbaar. Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) herhaalde dat zijn partij “nooit” in een kabinet zal stappen dat door de PVV wordt gesteund. “We verschillen fundamenteel over de rechtsstaat, migratie en de positie van minderheden,” aldus Klaver. Ook de SP en Partij voor de Dieren sluiten samenwerking met Wilders uit.
Toch groeit in Den Haag het besef dat het moeilijk wordt om een stabiele coalitie te vormen zonder de PVV.
